Produkty pszczele – wartości odżywcze i zdrowotne

Apiterapia

Apiterapia oznacza leczenie miodem i innymi produktami pszczelimi. Jednak rola miodu, propolisu czy mleczka pszczelego nie ogranicza się tylko do domowego zastosowania. Substancje pochodzące z produktów pszczelich są także podstawą leków, które stosuje się dziś w wielu dziedzinach medycyny konwencjonalnej. 

Miód wzmacnia siłę i zdrowie

Co to jest miód i skąd się bierze?

Miód, wg dyrektywy Unii Europejskiej 2001/110EC, jest naturalną słodką substancją wytworzoną przez pszczoły (Apis mellifera) z nektaru roślin lub wydzielin owadów wysysających soki z żywych części roślin, które pszczoły zbierają, przebierają przez łączenie ze specyficznymi substancjami własnymi, składają, odwadniają, gromadzą i pozostawiają do dojrzewania w plastrach. Produkt ten może być płynny, lepki, lub skrystalizowany.  Miód dzieli się na: nektarowy zwany dalej kwiatowym, oraz miód spadziowy.

Popularnie o miodzie mówimy, że zawiera dużo cukru prostego czyli glukozy. Dzięki temu nasz organizm szybko go wchłania. Dlatego miód jest znakomitym pokarmem dla sportowców i wspaniałą odżywką dla osób osłabionych. Przy osłabieniu mięśnia sercowego zaleca się codzienne spożywanie miodu.

Najczęściej praktykuje się następujące dawkowanie miodu:

– dzieci od 2 do 6 lat 10-20 g dziennie,

– dzieci od 6 do 12 lat 30-50 g dziennie,

– młodzież i dorośli 60-150 g dziennie.

Płaska łyżeczka do herbaty to 5 gramów miodu.

Łyżka stołowa to 20 gramów miodu

Dojrzały miód, poza wrzosowym, wykręcony z zasklepionych plastrów, jest gęstym płynem. Lany z odkręconego słoika lub łyżki tworzy charakterystyczny stożek.

Dobry miód wrzosowy jest galaretowaty i już dwa dni od wirowania nie wylewa się z odkręconego słoika odwróconego do góry dnem.

Miód płynny nazywamy patoką, a po skrystalizowaniu do postaci zestalonej krupcem. Dobry miód powinien się skrystalizować w ciągu 3-4 miesięcy. Nie dotyczy to jednak miodów: akacjowego i spadziowego, które mogą pozostawać w stanie płynnym nawet 12 miesięcy. W domu miód skrystalizowany można doprowadzić do stanu patoki, trzymając słoik z krupcem w wodzie o temperaturze do 40oC. Dekrystalizacja w wyższej temperaturze źle wpływa na wartość odżywczą i biotyczną miodu.

Miody wyprodukowane przez pszczoły z nektaru zebranego z kwiatów nazywamy nektarowymi, a te ze spadzi, wytwarzanej przez mszyce i czerwce, spadziowymi. Jeśli w okresie zbierania nektaru pszczoły przynoszą do ula także spadź pszczelarz uzyska ze swoich uli miody mieszane: nektarowo-spadziowe lub spadziwo nektarowe. Miód zrobiony przez pszczoły z nektaru jednej rośliny nazywamy miodem odmianowym. Jeśli zaś powstał z nektaru wielu roślin kwitnących w tym samym okresie nazywany jest wielokwiatowym.

Rodzaje miodu

Miód zawiera cukry proste (glukozę i fruktozę), białka, enzymy (inhibinę), kwasy organiczne, olejki eteryczne, witaminy i barwniki. Właściwości miodu zależą głównie od tego, z jakich roślin pszczoły zbierały nektar, spadź i pyłek kwiatowy. I tak:

Miód wielokwiatowy, zwany potocznie miodem tysiąca kwiatów wielu roślin miododajnych kwitnących na polach, w sadach, lasach i na łąkach w tym samym czasie.

Kolor i zapach:  wielokwiat wiosenny ma jasny kolor, przyjemny zapach i łagodny smak; letni jest znacznie ciemniejszy i ma bardziej zdecydowany smak oraz zapach.

Właściwości zdrowotne: dzięki łatwo przyswajalnym cukrom prostym wspomaga mięsień sercowy. Pomocny przy chorobach wątroby i pęcherzyka żółciowego. Polecany przy leczeniu grypy, przeziębień, chorób dolnych dróg oddechowych, a także zapobiegawczo.

Miód rzepakowy.

Kolor i zapach: w stanie płynnym jest prawie bezbarwny lub ma barwę lekko słomkową. Bardzo szybko krystalizuje do konsystencji smalcowatej; po krystalizacji ma biały lub kremowy kolor, słaby zapach kwiatów rzepaku.

Właściwości zdrowotne: pomocny w leczeniu wątroby, trzustki, nerek, układu pokarmowego, wrzodów żołądka i dwunastnicy. Polecany szczególnie przy leczeniu schorzeń układu krążenia, niewydolności mięśnia sercowego, dusznicy sercowej i miażdżycy. Obniża ciśnienie tętnicze krwi i wyrównuje niedobory potasu w organizmie. Przyspiesza gojenie ran i pęcherzy.

Miód spadziowy wytwarzają pszczoły z zebranej z drzew i roślin rolniczych wydzieliny produkowanej przez mszyce i czerwce.

Kolor i zapach: W sprzedaży spotykamy najczęściej miody ze spadzi iglastej i ze spadzi liściastej. Różnią się barwą, konsystencją, smakiem, aromatem i szybkością krystalizacji. Kolor od ciemnobrązowego aż do ciemnozielonego. Są gęstsze od nektarowych i zawierają więcej związków mineralnych, szczególnie potasu, fosforu, chloru, siarki, wapnia, magnezu i żelaza.

Właściwości zdrowotne: wysoka aktywność antybiotyczna i bakteriobójcza. Miody spadziowe działają antyseptycznie, przeciwzapalnie i wykrztuśnie, wspomagają system odpornościowy człowieka. Polecane są w schorzeniach dróg oddechowych, przewodu pokarmowego, serca, układu krążenia, układu nerwowego, przy zaburzeniach trawienia.

Miód lipowy w stanie płynnym ma kolor jasnożółty, czasem bursztynowy z zielonkawym odcieniem.

Kolor i zapach: kolor jasnożółty, czasem bursztynowy, zapachem przypomina kwiaty lipy. W smaku jest pikantny, czasem z lekką goryczką.

Właściwości zdrowotne: Działa antyseptycznie, napotnie, przeciwgorączkowo, wykrztuśnie, lekko nasennie i uspokajająco, obniża gorączkę. Pomaga w leczeniu grypy, przeziębienia także przewlekłego, anginy, zapaleniu zatok obocznych nosa, dróg oddechowych. Polecany również w stanach niepokoju i bezsenności. Odznacza się wysoką aktywnością antybiotyczną.

Miód akacjowy w stanie płynnym jest jasny.

Kolor i zapach: kolor ma jasnosłomkowy, zapach delikatny.

Właściwości zdrowotne: odznacza się niską aktywnością antybiotyczną. Pomocny w leczeniu choroby wrzodowej żołądka, dwunastnicy, zapalenia błony śluzowej oraz stanów kurczowych jelita cienkiego i grubego. Zalecany przy leczeniu nadkwasoty żołądka, zaburzeń przewodu pokarmowego i układu trawiennego. Przyspiesza regenerację tkanki, odnowę błony śluzowej, usuwanie nadżerek i owrzodzeń. Łagodnie wycisza niepokój wewnętrzny, ułatwia zasypianie, wzmacnia organizm. Zaleca się wypicie na 2 godziny przed snem szklanki naparu z melisy z łyżką miodu akacjowego. Ze względu na delikatny smak i małą ilość pyłków polecany dla dzieci i alergików. Z uwagi na dużą zawartość fruktozy może być stosowany przy niektórych rodzajach cukrzycy.

Miód mniszkowy z kwiatu mniszka lekarskiego, popularnego mleczu kwitnącego na przełomie kwietnia i maja,

Kolor i zapach:  jasnożółty kolor, krystalizuje szybko, nierównomiernie, zapach delikatny.

Właściwości zdrowotne: wysoka aktywność biologiczna (czy biotyczna). Polecany przy chorobach żołądka, zaburzeniach trawienia, chorobach jelit, skurczach żołądka i jelit oraz chorobach wątroby i dróg żółciowych, a także przy niedokrwistości i schorzeniach reumatycznych. Pomocny w stanach wyczerpania psychicznego i fizycznego.

Miód wrzosowy należy do najlepszych miodów nektarowych.

Kolor i zapach: barwę ma brunatno-czerwoną do ciemnobrunatnej, zapach zdecydowany wrzosowy. Krystalizuje dość szybko, przybierając galaretowatą konsystencję.

Właściwości zdrowotne: zalecany szczególnie przy chorobach dróg moczowych, prostaty, kamicy nerkowej oraz przy zapaleniu jelit i biegunkach.

Miód gryczany

Kolor i zapach: najczęściej ciemno-herbaciany lub brunatny. Ma charakterystyczny intensywny zapach i ostry smak.

Właściwości zdrowotne: dzięki dużej zawartości rutyny, polecany jest przy miażdżycy, chorobie wieńcowej i nadciśnieniu tętniczym. Sprzyja odbudowe komórek kostnych, wzmacnia układ odpornościowy. Przyspiesza gojenie ran i zrastanie kości. Stosowany jest w leczeniu i prewencji schorzeń układu krążenia.

Miód faceliowy

Kolor i zapach: jasnożółty, ma przyjemny, delikatny, lekko kwaśny zapach i smak. Po krystalizacji staje się jasnokremowy, prawie biały.

Właściwości zdrowotne: zalecany jest przy przeziębieniach i nieżycie żołądka.

Miód malinowy

Kolor i zapach: w stanie płynnym ma kolor podobny do miodu wielokwiatowego. Smak ma przyjemny i słodki, a zapachem przypomina owoce maliny.

Właściwości zdrowotne: działa napotnie, rozgrzewająco, antyseptycznie i przeciwgorączkowo. Stosuje się go w przeziębieniach, schorzeniach górnych dróg oddechowych, nieżycie żołądka, jelit, niedokrwistości oraz prewencyjnie przy miażdżycy. Wzmacnia układ odpornościowy i wspomaga pracę serca. Ze względu na doskonały smak i łagodność działania polecany jest szczególnie dzieciom.

Miód nostrzykowy

Kolor i zapach: miód o lekkim zapachu waniliowym, ma jasny kolor, a po skrystalizowaniu staje się jeszcze jaśniejszy lub żółty.

Właściwości zdrowotne: zawiera kumarynę, która obniża ciśnienie tętnicze krwi. Działa uspokajająco i nasennie. Zalecany przy nerwicy serca oraz przy innych schorzeniach serca i naczyń krwionośnych. Zapobiega degeneracjom mięśnia sercowego na tle miażdżycy oraz zakrzepowemu zapaleniu żył. Ma wpływ na zmniejszenie krzepliwości krwi, obniża ciśnienie krwi oraz wykazuje działanie przeciwkrzepliwe. Zaleca się go jako środek przeciwskurczowy w chorobie wieńcowej serca i zakrzepicy naczyń wieńcowych. Można polecić także przy bezsenności, migrenie, nerwobólach i zespole klimakterycznym.

Miód nawłociowy pojawił się sprzedaży nie tak dawno.

Kolor i zapach: ma charakterystyczny kwaśnosłodki zapach i smak, po skrystalizowaniu mętnieje i przybiera jaśniejszą barwę.

Właściwości zdrowotne: odznacza się wysoką aktywnością antybiotyczną. Polecany jest przy dolegliwościach i schorzeniach dróg moczowych, pęcherza, prostaty, kamicy nerkowej i zapaleniu jelit. Pomocny przy leczeniu grypy, kataru, przeziębień i biegunek. Jest lubiany przez dzieci.

Miód leśny

Kolor i zapach: ma intensywny kolor i subtelny aromat charakterystyczny dla lasów. Zwykle jest to mieszanka zapachów lipy, dzikiej róży, głogu, maliny, kruszyny dziurawca, rumianku, borówki i wielu innych ziół.

Właściwości zdrowotne: miód leśny pomaga w przeziębieniach i schorzeniach na tle alergicznym, wzmacnia system nerwowy i poprawia samopoczucie.

Jak obchodzić się z miodem, żeby nie tracił swych właściwości?

Miód jest skarbnicą enzymów, witamin, mikroelementów, kwasów organicznych i węglowodanów pomocnych w leczeniu chorób.

Miód należy przechowywać w szczelnie zamkniętym naczyniu, aby nie chłonął wilgoci oraz obcych zapachów. Duża ilość światła wpływa niekorzystnie na jego jakość, dlatego najlepiej przechowywać go w dolnych szafkach kuchennych.

Wiele osób postrzega krystalizację (gęstnienie) miodu jako wadę. Tymczasem jest to naturalna cecha miodów dojrzałych wysokiej jakości.

Korzystne i lecznicze dla zdrowia jest wypijanie rano na czczo pół szklanki letniej wody z jedną łyżką miodu. Napój jednak należy przygotować wieczorem, aby zawarte w miodzie biokatalizatory uaktywniły się. Wskazane jest dodanie jednej łyżeczki pyłku kwiatowego.

Pyłek kwiatowy

Pyłek kwiatowy jest bardzo wartościowym produktem roślinnym, zawierającym białka, aminokwasy, cukry proste i złożone, tłuszcze, flawonoidy, karotenoidy, witaminy i sole mineralne. Oddziałuje na człowieka odżywczo i leczniczo.

Właściwości zdrowotne: Działa antybakteryjnie, regeneracyjnie, uodparniająco i odtruwająco. Pomaga przy leczeniu stanów zapalnych gruczołu krokowego, w uporczywych zaparciach i biegunkach. Polecany w leczeniu chorób wątroby, wskazuje działanie przeciwanemiczne, poprawia kondycję organizmu i wzmacnia odporność na przeziębienia, choroby przewodu pokarmowego i dróg oddechowych. Pobudza apetyt i normalizuje trawienie. Nie polecany przy alergiach.

Pierzga

Przyniesiony do ula pyłek kwiatowy przeznaczany jest na bieżące potrzeby pokarmowe pszczół. Tworzą one z niego także zapasy na okres jesienno-zimowy. Świeży pyłek złożony zostaje w komórkach, ubity, a następnie pokryty miodem. Podlega on fermentacji (zbliżonej do fermentacji kiszonej kapusty). Tak zakonserwowany pyłek nazywany jest pierzgą.

Właściwości zdrowotne: różnorodność związków aktywnie czynnych w pierzdze korzystnie oddziałuje na człowieka odżywczo i leczniczo. Działa antybakteryjnie, regeneracyjnie, uodparniająco i odtruwająco. Pomaga przy leczeniu stanów zapalnych gruczołu krokowego w uporczywych zaparciach i biegunkach. Polecana jest także w leczeniu chorób nowotworowych, wątroby, wykazuje działanie przeciwanemiczne, poprawia kondycję organizmu i wzmacnia odporność na przeziębienia, choroby przewodu pokarmowego i dróg oddechowych. Przed kuracją należy wykonać test przeciwuczuleniowy.

Propolis

Propolis jest balsamiczno-żywiczną substancją, której pszczoły używają do uszczelniania gniazda, a w mieszaninie z woskiem do polerowania komórek plastra przed zaczerwieniem. Tworzony jest w ulu z przynoszonych przez zbieraczki wydzielin pączków topoli, brzozy, wierzby, sosny, świerka, jodły, olchy, dębu, jesionu i innych drzew. Substancje te po wzbogaceniu przez pszczoły wydzieliną gruczołów gardzielowych i żuwaczkowych, a także niewielką ilością wosku i pyłku dają tzw. kit pszczeli. Jest w nim około 300 różnych składników, z których najważniejsze to: flawonoidy, kwasy aromatyczne, garbniki, w sumie 50% substancji żywicznych.

Działanie zdrowotne: propolis działa przeciwbakteryjnie, przeciwgrzybicznie, znieczulająco, regeneracyjnie, odtruwająco i przeciwzapalnie. Zaleca się go przy schorzeniach: układu krążenia, nadciśnienia, wrzodach żołądka i dwunastnicy, układu oddechowego, gardła, prostaty, hemoroidach, grzybicach i łuszczycy. Propolis może uczulać, przed podaniem należy zrobić test.

Mleczko pszczele

Mleczko pszczele jest to galaretowata substancja o konsystencji gęstej śmietany, barwy białej z odcieniem perłowym i o cierpkim smaku. Mleczko pszczele zawiera wiele cennych składników: białka (zwłaszcza globuliny i albuminy), substancje lipidowe, węglowodany, kwasy organiczne, witaminy (szczególnie z grupy B), neurohormon (acetylocholina), biopierwiastki (potas, wapń, sód, magnez, żelazo, mangan).

Działanie zdrowotne: mleczko pszczele ma cenne właściwości odżywcze, stymuluje odnowę biologiczną tkanek, poprawia sprawność psychiczną i fizyczną, usprawnia pracę mózgu, pamięć i funkcje myślenia oraz zdolność koncentracji. Wykazuje pozytywne działanie przy miażdżycy naczyń krwionośnych, w stanach zapalnych żył, po zawale serca, w chorobach krwi oraz niewydolności krążenia. Opóźnia procesy starzenia, a jako naturalny afrodyzjak przeciwdziała impotencji u mężczyzn. Mleczko pszczele zwiększa nasz potencjał fizyczny i intelektualny, przywraca optymizm i chęć do życia (ułatwia pokonanie stanów depresyjnych i bezsenności).

Wosk pszczeli

Wosk pszczeli  to wydzielina gruczołów woskowych pszczół służąca im do budowania plastrów w ulu. Największa jest w trzecim tygodniu życia pszczoły.

Wosk pszczeli od stuleci używany jest do produkcji naturalnych świec o właściwościach prozdrowotnych. Mają one działanie jonizujące.  Świec z wosku pszczelego nadal używa się w kościołach i świątyniach różnych wierzeń podczas codziennych obrzędów. Można je zakupić również na własny użytek. Naturalne świecie z wosku pszczelego nie tylko pięknie pachną miodem, ale też wspierają nasze zdrowie.

Wosk pszczeli w farmacji służy głównie do produkcji preparatów dermatologicznych, takich jak maści i kremy przeciwko łuszczycyłupieżowiegzemie. Stosuje się go również podczas inhalacji parowych oraz pod postacią okładów do leczenia bóli reumatycznych. 

Maści z zawartością wosku pszczelego pomagają wyleczyć hemoroidy i rumień skórny. Są także używane do wspomagania procesu gojenia ran, czyraków, wyprysków, a nawet do leczenia świądu, ran i atopowego zapalenia skóry. 

Wosk pszczeli stosowany jest w kosmetyce włosów i skóry.

realizacja projektu z wykorzystaniem środków z Funduszu Promocji Roślin Oleistych