20 maja obchodzimy Światowy Dzień Pszczół! To świetna okazja do refleksji nad tym co dają nam owady zapylające i jak każdy z nas może im pomóc, a w szczególności pszczołom.
W czasie zbiorów pyłku i nektaru pszczoły świadczą najważniejszą z usług dla ekosystemu, ponieważ zapylają wiele gatunków roślin, również tych, które stanowią pożywienie dla ludzi i zwierząt. Zapylają też rośliny użytkowane do innych celów – ozdobnych, leczniczych, kosmetycznych i tekstylnych (np. bawełna).
Warto zaznaczyć, że blisko 90% gatunków roślin na świecie zależy przynajmniej częściowo od zapylania przez owady zapylające, w tym pszczoły. Jednym z powodów ginięcia tych pożytecznych owadów jest nieprawidłowe i zbyt częste stosowanie środków ochrony roślin i nawozów co powoduje zatrucia i ginięcie pszczół oraz innych owadów zapylających. Inne to utrata siedlisk, zmiany klimatu, zanieczyszczenia czy choroby.
Prowadzone przez pszczoły zapylanie roślin jest jednym z najważniejszych czynników plonotwórczych. Pszczoła miodna oprócz przyczyniania się do znacznego zwiększenia plonów rolników, wytwarza jednocześnie cenne produkty pszczele tj. miód, wosk, pierzgę, propolis, mleczko i jad pszczeli.
Jak dbać o owady zapylające?
Najprostsze sposoby:
- nie używaj środków ochrony roślin w godzinach lotu pszczół (od rana do wieczora), a w szczególności nie używaj insektycydów;
- nie wypalaj traw, ani łodyg i kwiatów zeszłorocznych – wiele gatunków owadów właśnie tam się kryje;
- gość owady zapylające w swoim ogrodzie/na balkonie i dbaj o środowisko naturalne,
- ograniczaj rozwój roślin inwazyjnych, zastępuj je bioróżnorodną florą;
- pozostaw w ogrodzie „dziki kąt” – choć część nieskoszonego trawnika, gdzie kwitną kwiaty oraz miejsce gdzie można założyć kwietną łąkę,
- pozostawiaj miejsca półdzikie, miedze, śródpolne zadrzewienia oraz stosuj kwietne pasy,
- stosuj zasady dobrej praktyki rolniczej,
- sadź/siej rośliny miododajne o różnych terminach kwitnienia, najlepiej będące bogatym źródłem nektaru i pyłku, przyjazne dla pszczół. Na balkonie również możesz w ten sposób pomagać.
- ustawiaj dla pszczół i owadów zapylających (szczególnie w słoneczne dni) miejsca z wodą, popularnie zwane poidełkami. Powinny one zawierać drobne kamyczki lub żwirek, tak żeby owady mogły spokojnie się napić, np. bez zagrożenia moczenia skrzydełek.
Co zyskasz w zamian?
- zwiększy się ilość dziko żyjących owadów zapylających w Twojej okolicy,
- możesz obserwować życie owadów zapylających w ich naturalnym środowisku,
- współpraca z okolicznymi pszczelarzami poprawi się, a ustalając wspólnie zasady ustawiania uli wokół upraw skorzystacie wzajemnie,
- twoje uprawy będą pięknie kwitnąć/rosnąć/owocować i wydadzą zdecydowanie wyższe plony,
- możesz kosztować przepyszne produkty pszczele wzmacniając swój organizm oraz podnosząc odporność.
Obchodzone święto ma na celu podkreślenie znaczenia pszczół dla pozyskiwania żywności i zwrócenie uwagi na zagrożenia dla tych owadów. W wielu warunkach współczesne rodziny pszczoły miodnej wymagają opieki pszczelarza, zwłaszcza ochrony przed chorobami i pasożytami np. warrozą.
Chrońmy pszczoły razem!
Ciekawostki o pszczołach
- Aby wyprodukować zaledwie 1 kg miodu szacuje się, że pszczoły muszą odwiedzić około 4 miliony kwiatów i przelecieć dystans odpowiadający niemal trzykrotnemu okrążeniu Ziemi.
- Pojedyncza pszczoła robotnica letnia w ciągu swojego całego życia (krótkiego, bo trwającego ok. 38 dni) wg popularnych szacunków produkuje zaledwie 1/12 łyżeczki miodu.
- Pszczoła lata z prędkością około 24 km/h, wykonując przy tym około 200 uderzeń skrzydeł na sekundę – to stąd bierze się charakterystyczne bzyczenie.
- Drogę do dobrych pożytków przekazują innym za pomocą… tańca, w trakcie którego przekazują innym zbieraczkom dokładny kierunek i odległość do odkrytego źródła pożywienia, uwzględniając przy tym kąt padania promieni słonecznych.
- Budują plastry które składają się z komórek pszczelich w oparciu o sześciokąty – taki kształt pozwala im zużyć najmniejszą możliwą ilość wosku do uzyskania jak największej przestrzeni.
- Matka pszczela jest sercem roju i może żyć nawet do 5 lat, składając w szczycie sezonu nawet ok 2000 jaj dziennie.
- Pszczoła ma 5 oczu, 2 z nichznajdują się po bokach głowy i są to najważniejsze narządy wzroku pszczoły. Każde z oczu składa się z tysięcy maleńkich, sześciokątnych jednostek zwanych ommatidiami, które rejestrują fragment obrazu. Pozostałe 3 małe oczy, zwane przyoczkami, znajdują się na czubku głowy pszczoły, tworząc trójkątny układ i pełnią kluczową funkcję w orientacji pszczoły w przestrzeni.